عربستان و خیزش گردشگری؛حاشیه‌نشینی تا موتور محرک اقتصاد ملی

در دورانی که گردشگران به‌دنبال تجربه‌های عمیق، اصیل و ماندگار هستند و سفرهای شتاب‌زده جای خود را به روایت‌محوری و زیست‌تجربه داده‌اند، عربستان سعودی در آستانه یک دگرگونی تاریخی در حوزه گردشگری قرار گرفته است. گردشگری در این کشور دیگر نه یک فعالیت تفریحی حاشیه‌ای، بلکه به یکی از ارکان راهبردی توسعه و پیشران اصلی اقتصاد ملی تبدیل شده است.

تحولی که امروز در عربستان جریان دارد، بخشی از یک برنامه مقطعی یا موج کوتاه‌مدت نیست؛ بلکه نتیجه یک بازآفرینی ساختاری و آینده‌نگرانه در چارچوب چشم‌اندازی بلندپروازانه است؛ چشم‌اندازی که می‌کوشد تصویر سنتی این کشور را بازتعریف و آن را به یکی از بازیگران اصلی گردشگری جهانی بدل کند.

آمارها گویای این تغییر بنیادین است. سهم گردشگری از تولید ناخالص داخلی عربستان از ۳.۹ درصد در سال ۲۰۱۹ به حدود ۵ درصد در سال ۲۰۲۵ رسیده و هدف‌گذاری شده است که این رقم تا سال ۲۰۳۰ به ۱۰ درصد افزایش یابد. این رشد صرفاً افزایش عددی نیست، بلکه نشانه یک دگرگونی عمیق در ساختار اقتصادی، سرمایه‌گذاری و حکمرانی گردشگری است.

در سال ۲۰۲۵، عربستان میزبان بیش از ۱۲۲ میلیون گردشگر بوده که نسبت به سال قبل، رشدی قابل‌توجه را نشان می‌دهد. با این حال، شاخص مهم‌تر از تعداد گردشگران، حجم هزینه‌کرد آنهاست؛ رقمی که با رشد دو رقمی به حدود ۸۰ میلیارد دلار رسیده و نشان می‌دهد این کشور موفق شده گردشگران با قدرت خرید بالا را نیز جذب کند.

این روند مورد تأیید نهادهای بین‌المللی نیز قرار گرفته است. سازمان جهانی گردشگری در گزارش ماه مه ۲۰۲۵، عربستان را به‌عنوان پیشروترین کشور جهان در رشد درآمد گردشگری بین‌المللی و سومین مقصد از نظر تعداد گردشگران معرفی کرد.

نکته قابل توجه آن‌که هدف‌گذاری اولیه جذب ۱۰۰ میلیون گردشگر تا سال ۲۰۳۰، شش سال زودتر و در سال ۲۰۲۳ محقق شد. اکنون هدف جدیدی در دستور کار قرار گرفته است: دستیابی به ۱۵۰ میلیون سفر سالانه تا پایان دهه جاری.

مجموع این داده‌ها نشان می‌دهد عربستان سعودی در حال تثبیت جایگاه خود به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی گردشگری جهانی است؛ مسیری که اگر با تداوم سرمایه‌گذاری، تنوع‌بخشی به محصولات گردشگری و حفظ تعادل میان اصالت فرهنگی و مدرنیته همراه شود، می‌تواند این کشور را به الگویی نوین در توسعه گردشگری تبدیل کند.